Bộ Công Thương đã đề xuất trong giai đoạn đầu giao cho các tập đoàn kinh tế nhà nước như PVN, EVN hoặc đơn vị thuộc Bộ Quốc Phòng thí điểm đầu tư dự án điện gió ngoài khơi, thay vì giao cho các nhà đầu tư tư nhân.

Theo báo cáo trình Chính phủ về đề án nghiên cứu thí điểm điện gió ngoài khơi, Bộ Công Thương nêu rõ rằng, theo Quy hoạch điện VIII, Việt Nam đặt mục tiêu đạt công suất 6.000 MW cho nguồn điện này vào năm 2030, và định hướng đến năm 2050 đạt từ 70.000 đến 91.500 MW. Tuy nhiên, cho đến nay, chưa có dự án nào được quyết định chủ trương và giao chủ đầu tư. Quy hoạch điện VIII cũng chưa xác định rõ số lượng, công suất và vị trí của các dự án điện gió ngoài khơi, cũng như phương án đấu nối nguồn điện này.

Báo cáo của Bộ Công Thương đưa ra ba phương án để chọn nhà đầu tư thí điểm cho các dự án điện gió ngoài khơi:

1. Phương án 1: Giao Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) thực hiện đầu tư thí điểm. Bộ Công Thương cho rằng nhiều hạng mục và công trình của dự án điện gió ngoài khơi có sự tương đồng với các dự án dầu khí ngoài khơi. Do đó, PVN có lợi thế nhờ vào cơ sở dữ liệu và nguồn lực sẵn có từ ngành dầu khí. Các chuyên gia cho rằng sự tham gia của các tập đoàn dầu khí là rất quan trọng để đưa điện gió ngoài khơi trở thành một ngành công nghiệp lớn. Báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy kinh nghiệm chuyên môn từ ngành dầu khí có thể ảnh hưởng đến 40-45% chi phí của một dự án điện gió ngoài khơi.

   Các nhà đầu tư hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này chủ yếu là các tập đoàn dầu khí lớn như Equinor, Shell, Repsol, Total, BP, Chevron. Ở Đông Nam Á, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Malaysia (Petronas) đã thành lập công ty năng lượng tái tạo Gentari và mua 29,4% cổ phần của dự án điện gió ngoài khơi Hải Long tại Đài Loan.

   Tuy nhiên, để giao PVN thực hiện dự án điện gió ngoài khơi, cần phải đánh giá và điều chỉnh các chính sách liên quan đến lĩnh vực và ngành nghề kinh doanh của tập đoàn này, vì hiện tại PVN chưa được phép đầu tư ngoài ngành, đặc biệt là điện gió ngoài khơi. PVN cũng cần phải thích nghi với các yêu cầu đặc trưng của ngành năng lượng tái tạo ngoài khơi.

2. Phương án 2: Giao Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thực hiện. Bộ Công Thương nhận định rằng EVN có những lợi thế nhất định nhờ vào kinh nghiệm và năng lực trong đầu tư và quản lý vận hành các nhà máy và hệ thống truyền tải điện. EVN cũng có ưu điểm là không phải đàm phán giá, vì họ đồng thời là đơn vị mua và bán điện. Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng bày tỏ lo ngại về sự khác biệt giữa lĩnh vực này với các dự án nguồn điện truyền thống.
3. Phương án 3: Giao đơn vị thuộc Bộ Quốc Phòng thực hiện thí điểm dự án điện gió ngoài khơi. Bộ Công Thương cho rằng phương án này cần được đánh giá kỹ lưỡng về tính khả thi và năng lực của đơn vị cụ thể thuộc Bộ Quốc Phòng.

Tuy nhiên, hiện tại chưa đủ cơ sở dữ liệu để đánh giá hiệu quả của việc giao PVN, EVN hoặc Bộ Quốc Phòng thực hiện dự án điện gió ngoài khơi, bởi vì đây là lĩnh vực mới, liên quan đến quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển đảo.

Ngoài ra, do dự án điện gió ngoài khơi chưa được triển khai, các cơ quan quản lý chưa có kinh nghiệm trong việc phát triển và vận hành dự án này. Các vấn đề về xung đột giữa các ngành, lĩnh vực trong việc sử dụng không gian biển chung, cùng với các quy định pháp lý và kỹ thuật cần được làm rõ.

Bộ Công Thương cũng cho biết chưa giao cho các nhà đầu tư tư nhân hoặc nước ngoài thí điểm dự án điện gió ngoài khơi vì chưa đánh giá hết các vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh và giá điện. Mặc dù một số nhà đầu tư nước ngoài đã bày tỏ ý muốn thực hiện dự án điện gió ngoài khơi tại Việt Nam, như Tập đoàn CIP của Đan Mạch và Tập đoàn PNE từ Đức, nhưng các yêu cầu pháp lý vẫn chưa được giải quyết.

Theo Bộ Công Thương, việc giao cho các nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài thực hiện dự án điện gió ngoài khơi sẽ được xem xét sau khi có đánh giá toàn diện về dự án thí điểm và hệ thống pháp luật được hoàn thiện. Thủ tướng Phạm Minh Chính và Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã yêu cầu Bộ Công Thương cùng các bộ ngành nghiên cứu và xây dựng dự án thí điểm. Để dự án có tính pháp lý, Bộ Công Thương đề nghị Quốc hội ban hành Nghị quyết cho phép thực hiện thí điểm. Tuy nhiên, thời gian thực hiện dự án có thể kéo dài từ 6-8 năm, và nếu Quốc hội ban hành Nghị quyết ngay năm nay, mục tiêu đạt 6.000 MW điện gió ngoài khơi vào năm 2030 có thể khó đạt được.

Bộ Công Thương kiến nghị báo cáo cấp có thẩm quyền trước khi Chính phủ quyết định và trình Quốc hội ban hành Nghị quyết thí điểm phát triển điện gió ngoài khơi.