Tại thời điểm diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV – dấu mốc mở ra giai đoạn phát triển mới, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã chia sẻ tầm nhìn chiến lược về vai trò trung tâm của khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước.

1. Chuyển biến về tư duy và thể chế (Nhiệm kỳ 2021-2025)

Thành tựu lớn nhất trong nhiệm kỳ qua không chỉ là những con số đơn lẻ mà là cuộc cách mạng về nhận thức. Việt Nam đã chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị theo kết quả đầu ra, lấy hiệu quả kinh tế – xã hội làm thước đo.

• Thể chế kiến tạo: Năm 2025 đánh dấu nỗ lực “mở khóa” điểm nghẽn thể chế với 10 luật và hàng loạt nghị định được ban hành, tháo gỡ rào cản để KHCN đi nhanh vào đời sống.
• Hạ tầng số vượt bậc: Việt Nam thăng hạng mạnh mẽ về Chính phủ điện tử và tốc độ Internet. Với độ phủ 5G đạt hơn 91% dân số và cáp quang đến từng hộ gia đình, Việt Nam đã chuyển dịch từ giai đoạn “số hóa” sang “vận hành dựa trên dữ liệu”.
• Vị thế quốc tế: Chỉ số Đổi mới sáng tạo (GII) xếp thứ 44 toàn cầu, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất.

2. Lợi ích thực chất cho người dân và doanh nghiệp

Chuyển đổi số và ĐMST đã mang lại những thay đổi hữu hình:

• Với người dân: Thủ tục hành chính minh bạch, nhanh gọn nhờ môi trường số. Không gian số trở thành không gian sống mới với các dịch vụ giáo dục, y tế, tài chính được cá nhân hóa.
• Với doanh nghiệp: Năng suất và năng lực quản trị tăng lên nhờ tự động hóa và khai thác dữ liệu, giúp tối ưu vận hành và giảm chi phí.

3. Tư duy quản lý mới: Chấp nhận rủi ro và hướng tới hiệu quả

Nghị quyết mới đã thay đổi căn bản cách quản lý KHCN:

• Từ kiểm soát đầu vào sang quản lý đầu ra: Chấp nhận rủi ro và cơ chế thử nghiệm (sandbox) để thúc đẩy sáng tạo.
• Mục tiêu cụ thể: Đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt trên 55%; hình thành ít nhất 5 doanh nghiệp công nghệ số tầm cỡ; tỷ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu đạt 8-10%.
• Đầu tư cho tương lai: Mục tiêu chi cho R&D đạt 2% GDP, trong đó vốn xã hội hóa chiếm trên 60%. Nhà nước đóng vai trò “vốn mồi” để kích thích tư nhân tham gia.

4. Khơi thông nguồn lực và chiến lược cho tương lai

Để Việt Nam trở thành trung tâm (hub) khởi nghiệp của khu vực, Bộ trưởng nhấn mạnh vào chất lượng hệ sinh thái hơn là ưu đãi ngắn hạn:

• Hành lang pháp lý: Luật hóa để dòng vốn mạo hiểm (trong và ngoài nước) chảy vào minh bạch.
• Công nghệ chiến lược: Tập trung vào 11 nhóm công nghệ mũi nhọn như AI, bán dẫn, công nghệ xanh… để đảm bảo tự chủ quốc gia.
• Giải pháp trọng tâm: Hoàn thiện thể chế đi trước mở đường; phát triển hạ tầng dữ liệu và AI; thực hiện chiến lược quốc gia về nhân tài.

Thông điệp xuyên suốt: Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên mới, Việt Nam xác định KHCN và ĐMST không thể phát triển dàn trải mà cần có trọng điểm, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, chấp nhận rủi ro để bứt phá và biến tri thức thành giá trị thực tế cho nền kinh tế.