Công chứng ngoài trụ sở 2026

Công chứng ngoài trụ sở là hình thức thực hiện công chứng tại địa điểm khác với trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng, trong những trường hợp được pháp luật cho phép.

Trong thực tế, một số người có nhu cầu lập di chúc, công chứng hợp đồng ủy quyền hoặc thực hiện giao dịch nhưng không thể đến văn phòng công chứng vì sức khỏe, đang điều trị tại bệnh viện hoặc gặp hoàn cảnh đặc biệt.

Vậy những trường hợp nào được công chứng ngoài trụ sở? Người cao tuổi có thể công chứng tại nhà không? Người đang nằm viện cần chuẩn bị giấy tờ gì? Chi phí công chứng ngoài trụ sở được xác định như thế nào?

Bài viết dưới đây giải thích những vấn đề này theo Luật Công chứng 2024 và các quy định hướng dẫn có liên quan.

Công chứng ngoài trụ sở là gì?

Công chứng ngoài trụ sở là việc công chứng viên thực hiện hoạt động công chứng tại địa điểm không phải trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng, khi người yêu cầu thuộc trường hợp pháp luật cho phép.

Theo khoản 1 Điều 46 Luật Công chứng 2024, nguyên tắc chung là hoạt động công chứng được thực hiện tại trụ sở tổ chức hành nghề công chứng.

Khoản 2 Điều 46 quy định những trường hợp ngoại lệ có thể được thực hiện công chứng ngoài trụ sở.

Điều này có nghĩa là không phải mọi yêu cầu công chứng tại nhà, tại cơ quan hoặc địa điểm do khách hàng lựa chọn đều được chấp nhận.

Việc xác định địa điểm cần căn cứ vào hoàn cảnh cụ thể của người yêu cầu và các quy định pháp luật đang có hiệu lực.

Công chứng ngoài trụ sở có phải công chứng tại nhà không?

Công chứng tại nhà là cách gọi phổ biến của một trong những tình huống công chứng ngoài trụ sở.

Tuy nhiên, phạm vi công chứng ngoài trụ sở rộng hơn, có thể liên quan đến:

Nơi ở của người lập di chúc.
Nơi ở của người có khó khăn trong việc đi lại.
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nơi người yêu cầu điều trị nội trú.
Cơ sở giam giữ hoặc những địa điểm khác theo trường hợp pháp luật cho phép.

Địa điểm thực hiện và điều kiện áp dụng phải được xem xét riêng theo từng hồ sơ.

Những trường hợp được công chứng ngoài trụ sở năm 2026

Theo khoản 2 Điều 46 Luật Công chứng 2024, những trường hợp có thể được thực hiện công chứng ngoài trụ sở bao gồm:

Người lập di chúc tại chỗ ở

Người có nhu cầu lập di chúc tại nơi ở theo quy định của Bộ luật Dân sự là một trường hợp được pháp luật quy định về địa điểm công chứng ngoài trụ sở.

Ví dụ, một người muốn lập di chúc tại nhà để định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời.

Tuy nhiên, việc lập di chúc vẫn phải đáp ứng điều kiện về chủ thể, sự tự nguyện, năng lực nhận thức, nội dung và hình thức theo quy định pháp luật.

Không phải cứ yêu cầu công chứng viên đến nhà thì di chúc sẽ đương nhiên được công chứng.

Người không thể đi lại vì lý do sức khỏe

Người bị hạn chế nghiêm trọng khả năng di chuyển do tình trạng sức khỏe có thể thuộc trường hợp được công chứng ngoài trụ sở.

Một số tình huống thường gặp:

Người đang mắc bệnh khiến việc di chuyển rất khó khăn.
Người phải nằm điều trị, chăm sóc tại nhà.
Người bị tai biến hoặc có tình trạng sức khỏe ảnh hưởng đến khả năng đi lại.
Người có chỉ định hạn chế di chuyển vì lý do y tế.

Cần lưu ý rằng không thể đi lại không đồng nghĩa với không có khả năng nhận thức hoặc không thể tự nguyện xác lập giao dịch.

Người đang điều trị nội trú hoặc bị cách ly theo chỉ định y tế

Người đang điều trị nội trú hoặc bị cách ly theo chỉ định của cơ sở y tế thuộc nhóm trường hợp được đề cập trong Điều 46 Luật Công chứng 2024.

Chẳng hạn, người đang điều trị tại bệnh viện cần lập di chúc hoặc thực hiện một giao dịch dân sự có yêu cầu công chứng.

Việc thực hiện cần phù hợp với tình trạng thực tế, điều kiện của cơ sở y tế và quy trình nghiệp vụ công chứng.

Người đang bị tạm giữ, tạm giam hoặc thi hành án

Pháp luật còn quy định trường hợp người đang bị tạm giữ, tạm giam, đang thi hành án phạt tù hoặc đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

Việc công chứng trong những trường hợp này phải tuân thủ các điều kiện liên quan đến địa điểm, thủ tục và quy định quản lý của cơ sở có liên quan.

Người cao tuổi có được công chứng tại nhà không?

Người cao tuổi là nhóm thường phát sinh nhu cầu công chứng ngoài trụ sở, đặc biệt khi thực hiện các thủ tục liên quan đến di chúc, ủy quyền hoặc tài sản.

Tuy nhiên, việc người yêu cầu đã lớn tuổi không tự động có nghĩa mọi giao dịch đều đủ điều kiện thực hiện ngoài trụ sở.

Cần xem xét hoàn cảnh cụ thể, căn cứ pháp luật áp dụng và tính hợp lệ của giao dịch.

Một vấn đề đặc biệt quan trọng là khả năng nhận thức, làm chủ hành vi và thể hiện ý chí của người yêu cầu tại thời điểm công chứng.

Ví dụ, một người 82 tuổi muốn lập di chúc tại nhà. Khi xem xét yêu cầu, ngoài căn cứ về địa điểm, công chứng viên cần đánh giá việc người lập di chúc có minh mẫn, tự nguyện và hiểu được nội dung, hậu quả pháp lý của di chúc hay không.

Tuổi cao và tình trạng bệnh lý không phải là căn cứ để tự động kết luận một người mất năng lực nhận thức. Mỗi trường hợp phải được xem xét dựa trên quy định pháp luật và tình trạng thực tế.

Công chứng tại bệnh viện cần những điều kiện gì?

Công chứng tại bệnh viện là một tình huống cụ thể của công chứng ngoài trụ sở.

Để thực hiện, cần xem xét các yếu tố sau.

Điều kiện về người yêu cầu công chứng

Người yêu cầu phải thuộc trường hợp được phép công chứng ngoài trụ sở và đáp ứng các điều kiện pháp luật đối với giao dịch.

Nếu đang điều trị nội trú, cần xác định hoàn cảnh điều trị, địa điểm và những vấn đề liên quan đến việc thực hiện công chứng.

Điều kiện về ý chí tự nguyện

Người yêu cầu phải có khả năng thể hiện ý chí phù hợp với yêu cầu pháp luật đối với giao dịch.

Trong trường hợp người bệnh không tỉnh táo, không thể nhận thức nội dung giao dịch hoặc có dấu hiệu bị ép buộc, việc công chứng không thể được thực hiện chỉ dựa trên mong muốn của người thân.

Điều kiện về hồ sơ

Tài liệu cần chuẩn bị phụ thuộc vào loại văn bản, ví dụ:

Di chúc.
Hợp đồng ủy quyền.
Văn bản liên quan đến tài sản.
Giao dịch dân sự khác thuộc phạm vi được công chứng.

Mỗi loại giao dịch có điều kiện và yêu cầu hồ sơ riêng.

Điều kiện thực tế tại cơ sở y tế

Việc bố trí thực hiện cần bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động điều trị, tuân thủ quy định của bệnh viện và bảo đảm những yêu cầu cần thiết đối với hoạt động công chứng.

Vì vậy, trước khi tiến hành, cần xác định rõ nơi điều trị, tình trạng người yêu cầu, loại giao dịch và các yêu cầu liên quan.

Hồ sơ công chứng ngoài trụ sở cần chuẩn bị những gì?

Hồ sơ công chứng ngoài trụ sở không phải một bộ giấy tờ duy nhất áp dụng cho tất cả trường hợp.

Theo Điều 42 Luật Công chứng 2024 về giao dịch đã được soạn thảo sẵn, thành phần hồ sơ cơ bản có thể gồm dự thảo giao dịch, giấy tờ tùy thân, tài liệu về quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng tài sản nếu có và các giấy tờ khác mà pháp luật yêu cầu.

Tùy trường hợp, người yêu cầu nên chuẩn bị các nhóm tài liệu sau.

Giấy tờ xác định nhân thân

Thông thường gồm giấy tờ tùy thân hợp lệ của người yêu cầu và những người tham gia giao dịch, theo yêu cầu của pháp luật.

Việc sử dụng dữ liệu điện tử hoặc thay thế việc nộp giấy tờ được thực hiện theo quy định tương ứng.

Giấy tờ liên quan đến giao dịch

Ví dụ:

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản nếu giao dịch liên quan.
Giấy tờ về tình trạng hôn nhân khi cần xác định tài sản chung hoặc riêng.
Giấy tờ xác định quan hệ giữa các bên.
Dự thảo hợp đồng hoặc văn bản cần công chứng, nếu đã có.
Các giấy tờ bổ sung theo từng giao dịch cụ thể.

Thông tin chứng minh căn cứ công chứng ngoài trụ sở

Tùy từng hoàn cảnh, có thể cần làm rõ:

Người yêu cầu hiện đang ở đâu.
Lý do không thể đến trụ sở.
Tình trạng điều trị nội trú hoặc hoàn cảnh sức khỏe.
Các giấy tờ hoặc thông tin phù hợp để xác minh căn cứ áp dụng.

Không có một yêu cầu chung rằng tất cả người yêu cầu công chứng ngoài trụ sở đều bắt buộc phải xuất trình cùng một loại giấy xác nhận sức khỏe.

Thông tin về địa điểm dự kiến

Người yêu cầu cần cung cấp địa chỉ chính xác của nơi dự kiến thực hiện công chứng và thông tin cần thiết để xem xét khả năng thực hiện theo đúng quy định.

Quy trình công chứng ngoài trụ sở diễn ra như thế nào?

Quy trình cụ thể tùy thuộc loại giao dịch và quy định áp dụng. Về cơ bản, có thể hình dung qua các bước sau.

Bước 1: Xác định trường hợp yêu cầu

Trước hết cần xác định người yêu cầu thuộc trường hợp nào được phép công chứng ngoài trụ sở theo quy định pháp luật.

Bước 2: Chuẩn bị và nộp hồ sơ

Người yêu cầu chuẩn bị các giấy tờ liên quan đến nhân thân, giao dịch và hoàn cảnh cần công chứng ngoài trụ sở.

Đối với giao dịch đã soạn thảo sẵn, việc nộp hồ sơ được thực hiện theo các hình thức pháp luật cho phép.

Bước 3: Kiểm tra hồ sơ và điều kiện công chứng

Công chứng viên kiểm tra nội dung, giấy tờ, điều kiện của giao dịch, tư cách của những người tham gia và căn cứ thực hiện ngoài trụ sở.

Nếu hồ sơ thiếu hoặc có vấn đề cần làm rõ, người yêu cầu có thể được hướng dẫn bổ sung theo quy định.

Bước 4: Xác định địa điểm và thời điểm phù hợp

Khi đủ cơ sở thực hiện, địa điểm và thời gian được xác định phù hợp với điều kiện pháp luật và hoàn cảnh thực tế.

Bước 5: Thực hiện nghiệp vụ công chứng

Công chứng viên thực hiện các công việc nghiệp vụ cần thiết, trong đó có việc giải thích quyền, nghĩa vụ, hậu quả pháp lý và kiểm tra sự tự nguyện theo quy định.

Việc ký, điểm chỉ và ghi nhận quá trình công chứng được thực hiện theo các yêu cầu pháp luật tương ứng.

Bước 6: Hoàn tất và lưu trữ hồ sơ

Văn bản công chứng được hoàn tất, quản lý và lưu trữ theo quy định của pháp luật về công chứng.

Lưu ý: Việc đã chuẩn bị đầy đủ giấy tờ không đồng nghĩa giao dịch chắc chắn được công chứng. Kết quả phụ thuộc việc đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp luật.

Chi phí công chứng ngoài trụ sở được tính thế nào?

Đây là một trong những vấn đề nhiều người quan tâm khi cần công chứng tại nhà hoặc bệnh viện.

Theo Điều 70, Điều 71 và Điều 72 Luật Công chứng 2024, cần phân biệt các khoản khác nhau.

Phí công chứng

Phí công chứng được thực hiện theo quy định pháp luật về phí, lệ phí và phụ thuộc vào loại công việc công chứng.

Không có một mức phí cố định áp dụng cho mọi hợp đồng, giao dịch.

Phí, giá dịch vụ theo yêu cầu liên quan đến công chứng

Một số công việc theo yêu cầu liên quan đến công chứng có thể phát sinh khoản thanh toán riêng theo quy định, ví dụ việc soạn thảo, đánh máy, sao chụp hoặc dịch giấy tờ, văn bản.

Chi phí khác khi công chứng ngoài trụ sở

Điểm b khoản 1 Điều 72 Luật Công chứng 2024 quy định trường hợp yêu cầu công chứng ngoài trụ sở thuộc nhóm có thể phát sinh chi phí khác.

Mức chi phí này do người yêu cầu công chứng và tổ chức hành nghề công chứng thỏa thuận.

Tổ chức hành nghề công chứng phải niêm yết nguyên tắc tính các khoản chi phí khác và có trách nhiệm giải thích rõ những khoản liên quan.

Vì vậy, không nên đồng nhất phí công chứng với tổng số tiền phải thanh toán khi thực hiện ngoài trụ sở.

Công chứng ngoài trụ sở có giá trị pháp lý không?

Việc một văn bản được công chứng ngoài trụ sở không tự động làm giảm giá trị pháp lý của văn bản.

Nếu hoạt động công chứng được thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, đáp ứng điều kiện về địa điểm và những yêu cầu pháp luật liên quan, văn bản công chứng có giá trị pháp lý theo quy định chung.

Ngược lại, nếu việc công chứng không tuân thủ những điều kiện bắt buộc, có thể phát sinh rủi ro pháp lý.

Do đó, người yêu cầu không nên chỉ quan tâm việc có thể ký văn bản tại nhà hay không, mà cần bảo đảm điều kiện và quy trình hợp pháp.

Những trường hợp cần đặc biệt thận trọng

Người bệnh không tỉnh táo hoặc không thể thể hiện ý chí

Không thể chỉ dựa vào lời xác nhận của người thân để thay thế yêu cầu về năng lực và sự tự nguyện của người tham gia giao dịch.

Gia đình có tranh chấp tài sản

Nếu có dấu hiệu ép buộc, giả tạo hoặc tranh chấp ảnh hưởng điều kiện của giao dịch, cần làm rõ trước khi thực hiện công chứng.

Người thân yêu cầu công chứng thay người có tài sản

Người có quyền lợi liên quan không đương nhiên có quyền quyết định thay người yêu cầu công chứng.

Hồ sơ ủy quyền có phạm vi quá rộng

Phải xác định rõ nội dung và phạm vi ủy quyền, tránh việc các bên hiểu khác nhau về quyền và nghĩa vụ phát sinh.

Chỉ muốn công chứng ngoài trụ sở để tiết kiệm thời gian đi lại

Việc bận công việc hoặc muốn thuận tiện hơn không tự động là căn cứ áp dụng. Cần xem xét có thuộc trường hợp pháp luật quy định hay không.

Câu hỏi thường gặp về công chứng ngoài trụ sở

Có thể công chứng tại nhà không?

Có thể, nếu thuộc trường hợp pháp luật cho phép và đáp ứng các điều kiện cần thiết đối với giao dịch.

Người già có thể yêu cầu công chứng tại nhà không?

Có thể được xem xét theo quy định về địa điểm công chứng và hoàn cảnh thực tế. Cần kiểm tra thêm điều kiện về sự tự nguyện, khả năng nhận thức và giao dịch.

Người đang nằm viện có được công chứng không?

Người đang điều trị nội trú thuộc trường hợp pháp luật đề cập về công chứng ngoài trụ sở. Việc thực hiện vẫn cần đáp ứng các điều kiện pháp luật liên quan.

Người bị tai biến có công chứng được không?

Không thể kết luận chỉ dựa vào việc người đó từng bị tai biến. Cần xem xét sức khỏe, khả năng nhận thức, thể hiện ý chí và những điều kiện pháp luật khác.

Công chứng ngoài trụ sở có bắt buộc phải có giấy xác nhận của bệnh viện không?

Không có một yêu cầu chung áp dụng cho tất cả trường hợp. Giấy tờ cần thiết phụ thuộc hoàn cảnh, căn cứ áp dụng và yêu cầu kiểm tra cụ thể.

Công chứng viên có thể đến bệnh viện không?

Có thể thực hiện ngoài trụ sở trong trường hợp được pháp luật cho phép, sau khi kiểm tra các điều kiện cần thiết.

Công chứng tại nhà có đắt hơn công chứng tại văn phòng không?

Có thể phát sinh chi phí khác đối với yêu cầu công chứng ngoài trụ sở. Phí công chứng và chi phí khác cần được phân biệt rõ, tính theo quy định và thỏa thuận hợp lệ.

Công chứng tại nhà có giá trị như công chứng tại văn phòng không?

Văn bản được công chứng đúng pháp luật ngoài trụ sở có giá trị pháp lý theo các quy định chung về văn bản công chứng.

Có thể yêu cầu công chứng ngoài giờ hành chính không?

Đây là vấn đề khác với địa điểm công chứng. Việc thực hiện ngoài giờ phải được xem xét theo quy định và điều kiện thực tế; có thể phát sinh chi phí khác theo Điều 72 Luật Công chứng 2024.

Có thể công chứng ngoài trụ sở mọi loại hợp đồng không?

Không. Ngoài yêu cầu về địa điểm, từng loại giao dịch phải đáp ứng điều kiện riêng về chủ thể, nội dung, hình thức và thẩm quyền công chứng.

Những điều cần nhớ trước khi yêu cầu công chứng ngoài trụ sở

Để tránh phải bổ sung hồ sơ hoặc hiểu nhầm về điều kiện thực hiện, người dân cần lưu ý:

Xác định rõ lý do cần thực hiện công chứng ngoài trụ sở.
Kiểm tra trường hợp của mình có thuộc phạm vi pháp luật cho phép không.
Chuẩn bị giấy tờ nhân thân và giấy tờ liên quan đến giao dịch.
Bảo đảm người tham gia có khả năng hiểu và tự nguyện xác lập giao dịch theo quy định.
Làm rõ địa điểm, thời gian và các điều kiện thực tế.
Phân biệt phí công chứng với chi phí khác có thể phát sinh.
Không ký hoặc điểm chỉ văn bản khi chưa hiểu rõ nội dung và hậu quả pháp lý.

Kết luận

Công chứng ngoài trụ sở là một cơ chế pháp lý cho phép thực hiện công chứng tại địa điểm khác với trụ sở tổ chức hành nghề công chứng trong những trường hợp nhất định.

Quy định này có ý nghĩa đối với người lập di chúc tại nơi ở, người không thể đi lại vì sức khỏe, người đang điều trị nội trú và các nhóm đối tượng khác được pháp luật quy định.

Tuy nhiên, việc thực hiện không chỉ phụ thuộc vào địa điểm. Công chứng viên còn phải kiểm tra hồ sơ, điều kiện của giao dịch, năng lực và sự tự nguyện của người tham gia.

Người dân nên xác định đúng tình huống pháp lý, chuẩn bị giấy tờ cần thiết và tìm hiểu quy định hiện hành trước khi thực hiện thủ tục.

Căn cứ pháp lý tham khảo:

Luật Công chứng số 46/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
Điều 42 Luật Công chứng 2024 về hồ sơ, thủ tục đối với giao dịch đã được soạn thảo sẵn.
Điều 46 Luật Công chứng 2024 về địa điểm công chứng.
Điều 70, 71, 72 Luật Công chứng 2024 về phí, giá dịch vụ và chi phí khác.
Nghị định 104/2025/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung đang có hiệu lực tại thời điểm áp dụng.